සිංගප්පූරුවේ රැෆල්ස්

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
නවසීලන්ත සුපිරි උසාවියේ හිටපු සොලිසිටර වින්ඩර් මහතා වර්තමානයේ දී එංගලන්තයේ ගොවිතැනේ යෙදෙයි. හෙතෙම නීතිය, කෘෂිකර්මය සහ අර්ථ ශාස්ත්‍රය ගැන පරතෙරට ලියන ලද්දෙකි. ‘මුදල් පිළිබඳ කෙටි ඉතිහාසය’ ඔහු ලියූ නවතම පොතයි. සැතපුම් 27 ක් දිගින් සහ සැතපුම් 14 ක් පළලින් යුතු දිවයින, ලෝකයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම නගරය පිහිටන, සිංගප්පූරුව, මේ වසරේ දී ස්වයං ආණ්ඩුවකින් පාලනය වෙන රාජ්‍යයක් බවට පත්වෙයි. එය නාම මාත්‍ර ...

දේශපාලකයෙක් දණ ගැස්වූ මාධ්‍යවේදියා

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
දෙවැනි ලෝක යුද්ධයේ ප්‍රවෘත්ති වාර්තා කරන්නට එඩ්වඩ් ආර්. මොරෝ නමැත්තා ලන්ඩනයට ගියේය. එතැන් පටන් ඔහුගේ නම අද්විතීය වාර්තාකරුවෙක් ලෙසින් ඉතිහාසයට එකතු වෙන්නේ නාට්සි මරණ කඳවුරු වල සිට සහ බෝම්බ වැටෙන බර්ලිනයේ සිට වාර්තා කරන්නට සමත් වීම නිසා පමණක් නොවේ. තමන්ට අනන්‍ය වූ භාෂා ශෛලියක් ගෙනැවිත් එය ඉදිරි දශක ගණනාවක් පුරා අනිත් මාධ්‍යවේදීන් භාවිතා කරන ආකාරයක් බවට පත් කරන්නට සමත් ...

තරු ඉහිරුන කොඩිය මැහුවේ මේ නිවහනේ දී

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
සති අන්තයේ බල්ටිමෝර් නගරයට ගිය මට අහම්බෙන් දකින්න ලැබුණ ඵෛතිහාසික නිවහනක් ගැනයි මේ සටහන. පුංචි ඉතාලිය කියල හැඳින්වෙන පැත්තෙ ඉතාලි කෑම රස විඳලා ආපහු හෝටලයට පයින් එද්දී තමයි මේ නිවස දැක්කෙ. 1814 සැප්තැම්බර් 13 වැනිදා, යටත්විජිතයක් හැටියට අහිමි වෙච්ච ඇමෙරිකාවට පහර දෙන උත්සාහයක් ගත්තේ බ්‍රිතාන්‍යයයන්. මේක දහඅටයිදොළහේ (1812) යුද්ධය හැටියට හැඳින්වෙන්නෙහි එක සිද්ධියක්. බ්‍රිතාන්‍ය යුද නැව් බල්ටිමෝර් වරායේ පිහිටි ...

වෙනිසියුලාව හමුදාවේ පාලනයකට පත්වී ඇත්ද?

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
ලංකාවේ මුද්‍රණය වෙන ප්‍රධාන සිංහල පුවත්පත් කිහිපයක් වෙත වෙනිසියුලාවේ වර්තමාන තත්වය ගැන ලියා යැවූ ලිපියක් දැන් සති කිහිපයක් ගෙවී ගියා වුවත් පළ කරන්නට කිසිවෙක් බාර ගත්තේ නැති බව දැනගන්නට ලැබිණ. සමාජවාදී ප්‍රතිපත්ති නිසා පිළිසරණක් නැති වූ රටක ප්‍රවෘත්ති, තවත් සමාජවාදී රටක් පළ නොකිරීම පුදුමයක් නොවේ. විශේෂයෙන්ම බංකොළොත් බැවින් කඩා වැටෙන රට අනුගමනය කළ ප්‍රතිපත්තිම තවමත් ගෙන යන රටක් වෙද්දී ...

නගරය මැදින් ගලන ගඟ සහ අඩිපාර

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
සැන් ඇන්ටෝනියෝ ගඟ ගැන ලිඛිත වාර්තාවක් 1535 දී ඉතිහාසයට එකතු කරන්නේ ස්පාඤ්ඤ දේශාටකයෙකි. කතෝලික සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කන් පෘතුගීසි පාදිලිවරයෙක් වූ සැන් ඇන්ටෝනියෝ ඩ පඩුවා සිහි කරනු පිණිස ස්පාඤ්ඤ ටෙක්සාස් හි පළමු ආණ්ඩුකාරයා 1691 දී මේ ගඟට සැන් ඇන්ටෝනියෝ ගඟ යැයි නම තැබීය. ස්වදේශික ගෝත්‍රික කණ්ඩායක් ඒ අසල වූ යානාගුවානා නම් පෙදෙසක විසූ බැවින් සමහරු මේ ගඟට ඒ නම වැටී තිබුණා ...

මතක තියාගන්න ද ඇලමෝ

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
1718 දී එංගලන්තය ස්පාඤ්ඤයට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කළහ. ප්‍රංශය ඇමෙරිකාවේ නිව් ඕර්ලීන්ස් නමින් දේශයක් පිහිටුවන ලදි. සැන් පේඩ්‍රෝ දිය උල්පත් අසල සැන් ඇන්ටෝනියෝ ඩ වෙලේරෝ නමින් මිෂනාරියක් ස්පාඤ්ඤයන් ඉදි කළහ. ස්පාඤ්ඤයන් මිෂනාරි හැදුවේ මේ ප්‍රත්‍යන්ත දේශයන්හි ස්වදේශීන්ව කතෝලික ආගමට හරවා, යුරෝපීය කුඩා කර්මාන්ත දැනුම ලබා දී, සිය අධිරාජ්‍යයේ පුරවැසියන් කරවන්නටයි. ස්වාධීන වූ මිෂනාරියට පල්ලියක්, ධාන්‍යාගාරයක්, වාසස්ථාන කුටි, කම්හල්, වගාබිම් ...

විලා ෆිනාලේ

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
1860 දී පළමු ජපන් තානාපති කාර්යාලය සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ හි දී ඇරඹෙන විට, සැන් ඇන්ටෝනියෝ පැත්තට බහුලව ඇදී ආවේ ජර්මන් සංක්‍රමණිකයන් වූහ. ඇමෙරිකාවේ මුල් කාලීන සංක්‍රමණිකයන් හැටියට බහුතර වශයෙන් එකතුවෙන යුරෝපීය ජන කොට්ඨාශය වූයේ ජර්මනියෙන් පැමිණි අයයි. කින්ග් විලියම් ඵෛතිහාසික දිස්ත්‍රික්කය නමින් හැඳින්වෙන සැන් ඇන්ටෝනියෝ, ටෙක්සාස් හි නිවාස එකතුව පටන් ගැනෙන්නේ 1860 ගණන් අග දී අර්නස්ට් ඇල්ට්ගෙල්ට් පළමුවෙන්ම ඒ හරියේ ...

ජපන් උද්‍යානය චීන උද්‍යානයක් වෙච්ච හැටි

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
දුම්රිය මාර්ග හදන්න කළින් සැන් ඇන්ටෝනියෝ ටෙක්සාස් පැත්තේ මිනිස්සු වාසස්ථාන හදාගන්න පාවිච්චි කරලා තියෙන්නෙ පළාතේ බහුලව තිබුණු ගල් වර්ග. දුම්රිය මාර්ග මේ පැත්තට පැමිණීමත් සමඟ ලාබෙට ගඩොල් එන්නත් පටන් ගන්නව. පෝට්ලන්ඩ් සිමෙන්ති කොම්පැණිය ගල් හාරන එක නවත්තපු ගල්වලක් අරගෙන නගරය ලස්සන කරන අදහසක් 1900 ගණන් මුල් කාලයේ දී පහළ වෙන්නෙ එහි නගර උද්‍යාන කොමසාරිස් ලැම්බර්ට් මහත්තයට. උඩ පිංතූරයේ තියෙන්නේ ...

මෙන්ගර් හෝටලය ආශ්‍රිත තවත් තොරතුරු

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
විවිධ පුද්ගලයන් අතින් වාර්තාගත ඉතිහාසමය තොරතුරු මහත් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇමෙරිකාවේ පැවතීමට එක හේතුවක් නම් මෙරට අදහස් ප්‍රකාශයට නිදහසක් රට බිහි වූ දා පටන් බොහෝ දුරට ආරක්ෂා වීමයි. හොර බොරු වංචා නැත්නම් ඇයි පුද්ගලික දේවල් හෙළිවෙනවාට බියවෙන්නේ යැයි පහුගිය දවස්වල ලංකාවේ ඊ-හැඳුනුම්පත් කතාබහේ දී සමහරු අහනවා දකින්නට ලැබුණි. සඟවන්නට කිසිත් නැති නිසා පුද්ගලික බව ආරක්ෂාවත් අවශ්‍ය නැතැයි කීම යනු හරියට ...

ඵෛතිහාසික වෙළඳපොල චතුරශ්‍රය

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
ටෙක්සාස්හි සැන් ඇන්ටෝනියෝ පැත්ත මේ දිනවල ලංකාවේ දේශගුණය මෙනි. හෝටලයේ වැලෙට් සහ අවන්හලේ වේටර් කිව්වේ මෙවර අගෝස්තු මාසය සාමාන්‍යයට වඩා උණුසුම් බවයි. ගඳපාන, වද මල් හා කැනාස් වැනි ලංකාවේ වැවෙන මල් වර්ග මග දෙපස නොමඳව දකින්නට ලැබේ. හේමන්තයේ දී ද ඔවුනට ඇත්තේ හිම කබා නැතිව කොට කලිසම් හැඳගෙන යා හැකි කාලගුණයකි. සැන් ඇන්ටෝනියෝ හි වසර 300 ක පමණ ඉතිහාසය ...

ටෙක්සාස් ගිහින්

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
විවිධ සංක්‍රමණික ජන කණ්ඩායම් ටෙක්සාස් හි පදිංචියට පැමිණ ඇති ආකාරය එහි ඉතිහාසයේ සටහන්ව ඇත. කොමන්චි සහ ඇපචී ස්වදේශික ගෝත්‍රික කුඩා කණ්ඩායම් ඇමෙරිකාවේ උතුරු පළාත් වලින් දකුණට සංක්‍රමණය වූවන්ය. 17 වැනි සියවසේ ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ද, අනතුරුව ප්‍රංශ සහ බ්‍රිතාන්‍යයන් ද වාසස්ථානයට පැමිණ ඇත. 18 වැනි සියවසේ දී විශාල වශයෙන් පැමිණ ඇත්තේ ජර්මන්, ඕලන්ද, ස්විඩිශ්, අයිරිශ්, ස්කොටිෂ් යනාදීන්ය. දැන් මේ පැත්තේ ...

ඵෛතිහාසික මෙන්ගර් හෝටලය

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
විලියම් මෙන්ගර් 1847 දී ජර්මනියෙන් ඇමෙරිකාවට පැමිණි සංක්‍රමණිකයෙකි. ටෙක්සාස් හි සැන් ඇන්ටෝනියෝ ටවුම සිය වාසස්ථානය කරගන්නා ඔහු උපන් රටේ දී කරගෙන ගිය තම වෘත්තීය වූ බියර් නිෂ්පාදනයටම යළි පිවිසෙයි. බියර් ස්කාගාරයක් ආරම්භය විලියම්ගේ පළමු ව්‍යාපාරයයි. එහි සාර්ථකත්වයෙන් අනතුරුව ටවුමේ නවාතැන් ගන්නට පහසුකම් මදි යැයි දකින ඔහු 1859 දී කාමර 50 කින් යුතු දෙමහල් හෝටලයක් නිම කරවන ලදි. විවෘත කළ ...

සර්කස් එකත්, එහි නටවන රිලවුනුත් මගේ නොවේ

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
මෙය ඇමෙරිකන් සමාජයේ පවතින කියමනකි. මෙරට ජනාධිපතිවරණයට තරඟ වදින අය ගැන ඇති ජනතා අප්‍රසාදය හේතුවෙන් අද එය නිතර අහන්නට ලැබේ. ඇමෙරිකාවේ කළු ජාතිකයන්ට වෙඩි තැබීමක දී එය කළු-සුදු භේදයේ ඔඩු දුවා ගිය ජාතිවාදී රෝගය තවමත් සුව වී නැතැයි පෙන්වන්නට යුහුසුළු වන අය සිටිති. ප්‍රංශයේ ඝාතන, ජර්මනියේ කඩු/පිහි ඇනීම් මුස්ලිම් අන්තවාදයෙන් ඔකඳ වූ උන්මාදය යැයි පෙන්වන උත්සාහය සේ ම, ලංකාවේ ...

නිදහස් පුරවැසියන්ට වාහන වේග සීමා එපා

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
ඇමෙරිකන්කාරයා අවි අයිතියේ නිදහස වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමේ වැදගත්කම කුමක්දැයි වටහා ගැනීමට අවශ්‍යතාවයක් බොහෝ අයට නැත. ඇමෙරිකන්කාරයා අවි අයිතිය ආරක්ෂා කරගැනීමට සටන් කරනවා මෙන් ජර්මන්කාරයා සටන් වදින්නේ වාහන පැදවීමේ වේගයට සීමාවක් නොදැමීම වෙනුවෙනි. නිදහස් පුරවැසියන්ට වාහන වේගයට සීමාවක් එපා යැයි දළ අර්ථය ගෙනෙන Freie Farht für freie Bürger! යන පාඨය ජර්මන් වාහන බම්පර් ස්ටිකර් හැටියට ද දකින්නට පුළුවනි. එයින් මායිම් ...

රජය ඉක්මවා අනාගතය දිහා බලන්න

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
වර්තමානයේ දී ලොව කොතැනක සිටියත් දැඩි ඕනෑකමක් ඇත්තෙකුට ඕනෑම විෂයයක් හදාරන්නට අවස්ථාව පාදා දී ඇත්තේ ලොව කිසිම රජයක මැදිහත්වීම නිසා නොවේ. එවැනි අවස්ථා සියල්ල නිදහස් ඒකීය පුද්ගලයන් ගන්නා ලද උත්සාහන්හි ප්‍රතිඵල වෙති. යම් විෂයයක් හැදෑරීම සහ එම විෂයෙන් රස්සාවක් කිරීම අතර මැද්දට පනින්නේ ද ආණ්ඩුවයි. ඇමෙරිකාව කළත් එය ධනවාදී ආර්ථික ක්‍රමයේ ලක්ෂණයක් නොවේ!! ‘අසරණයන් බේරාගැනීමේ’ තේමාව සෑම මිනිස් සබඳතාවයකටම ...

පෝකමාන් ගෝ

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
පහුගිය බදාදා එලියට ආපු අලුත්ම සෙල්ලම. මිලියන ගණනක් ජනතාව ගෙවල් වලින් එළියට අරගෙන ඇවිද්දවන්න, තවත් අය හා කතාබහ කරවන්න සමත් වෙච්ච ඇප් එක. iOS සහ ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් උපකරණ වලින් සෙල්ලම් කරත හැකි, නොමිලේ බාගන්න පුලුවන් පෝකමාන් ගෝ දැනට ගූගල් මැප් ඇති රටවල් කිහිපයක දී පමණයි ලබාගන්න හැකියාව ඇත්තෙ. 1990 කාලයේ පුංචි දරුවන් සඳහා ඉදිරිපත් වූ පෝකමාන් Pokéman ගැන දන්නවා නම් ...

අර්ථ ශාස්ත්‍රය -එක දවසින්

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
මෙම බ්ලොග් අඩවියේ දී සිංහල බසට පරිවර්තනය කරමින් ඔබ වෙත ලබා දුන් “ව්‍යවසායකත්වයේ අර්ථ ශාස්ත්‍රය” නිර්මාණය කළ අර්ථ ශාස්ත්‍ර අධ්‍යාපනය සඳහා වූ පදනම -Foundation for Economic Education, දැන් “අර්ථ ශාස්ත්‍රය එක දවසින්” කියාදෙන අගනා වැඩමුළුවක් සම්පාදනය කර ඇත. ඔබේ පාසැලේ/සංවිධානයේ සිසු සිසුවියන්/සාමාජිකයන් සඳහා අර්ථ ශාස්ත්‍රය පිළිබඳ මූලික දැනුමක් ලබාදෙන, තමන්ටම මෙහෙයවිය හැකි ලෙසකින් ඔවුන් මෙම වැඩමුළුව නිර්මාණය කර ඇත. ...

ගෙදර සිනමාවෙන් ‘ඇගේ ඇස අග’ නැරඹුවෙමි

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
ගිම්හානය යනු විනෝදාස්වාදය සඳහා ඇති තෝරාගැනීම් පිළිබඳ ආවස්ථික පිරිවැය නැත්නම් විකල්ප වියදම ගැන මනා ලෙස පහදා දෙන කාලයකි. මුහුදු වෙරළේ ගෙවන්නට හැකි කාලය සිනමා ශාලාවක් තුලට වී ගෙවීමට කෙසේ තෝරාගන්නේ ද? ඉතින් ගිම්හානයේ දී එළිබහින සිනමා කෘති තරඟ කරන්නේ අනෙක් සිනමා කෘති සමඟ පමණක් නොවේ. අශෝක හඳගමගේ “ඇගේ ඇස අග” අන්තර්ජාලයෙන් කුලියට ගෙන මගේ ගෙදර බිත්තියක් “රිදී තීරයක්” බවට ...

සමාජවාදීන් සෑම නිදහසකටම බිය වෙති

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
1801 දී අද වැනි දිනයක උපත ලැබූ බැස්ටියාට්ගේ අනගි කෘතිය “නීතිය” සම්පූර්ණයෙන් කියවන්නට දකුණත ඇති සබැඳියෙන් හැකියි. “ඉතින්, මොන නිදහස ද ව්‍යවස්ථාදායකයා විසින් ජනතාවට තියාගන්නට ඉඩක් දෙන්නේ? හෘදය සාක්ෂියට ඇති නිදහස? (ඒත් මේකට නිදහස දුන්නොත් අපිට දකින්න පුළුවන් මිනිස්සු ඔක්කොම ඒ අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගෙන අදේවවාදීන් වෙයි කියල.) එහෙනම්, අධ්‍යාපනයට නිදහස? (ඒත් එතකොට දෙමව්පියන් ගෙවයි ආචාර්යවරුන්ට තම දරුවන්ට දුසිරිත සහ ...

දුර්ජනයන්ට මං පාදා දීම

අරුණි ශපීරෝ‍ වෙතින්
තුවක්කු අයිතිය නීතිගරුක ජනතාව වෙතින් අයින් කරනු යැයි ඉල්ලා සිටින බොහෝ පිරිසක් අවි ආයුධ රැගත් ආණ්ඩු ලොව තුල කරන හානිය නොදැක්කා සේ ඉන්නට කැමතියි. ඒ අස්සේ ආණ්ඩුවල සහාය නොමැතිව නිදහස් සාමකාමී ජනතාව අතර “පැරා මිලිටරි” කල්ලි ඇතැයි සිතන අයත් ඉන්නා බව පහුගියදා දැනගත්තෙමි!!! හාමතයෙන් පෙළෙන සංඛ්‍යාව වැඩිවෙද්දී මහජනතාව බඩගින්න නිවාගන්නට මහපාරේ සතුන් මරාගෙන කන, සෞඛ්‍ය සේවා අඩපණ වූ බෙහෙත් ...